Czas na GOZ – doradztwo, które zmienia odpady w wartość
W dobie coraz większych zmian klimatycznych i pogłębiającego się kryzysu środowiskowego bardzo ważna jest minimalizacja zużycia surowców oraz wytwarzania odpadów co powoduje, że obecna gospodarka dąży do bardziej efektywnego wykorzystania zasobów oraz wdrażania wielu innowacyjnych rozwiązań ekologicznych.
Model gospodarczy, w którym zasoby krążą w zamkniętym obiegu, minimalizując odpady i emisje jest to tzw. Gospodarka o Obiegu Zamkniętym (GOZ) zwany także gospodarką cyrkularną.
Celem GOZ jest redukcja emisji gazów cieplarnianych, oszczędność energii oraz zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez efektywne wykorzystanie zasobów oraz wprowadzanie technologii w których odpady powstające podczas niektórych procesów stają się surowcem dla kolejnego.
W ostatnim czasie jednym z pozytywnych trendów stało się less waste, czyli ograniczanie powstawania odpadów oraz poszanowanie zasobów. Bardzo dobrze w ten trend wpisuje się myśli przewodnia GOZ.
Warto zacząć zwracać uwagę na to, co kupujemy i wyrzucamy, oraz zapamiętać 6 prostych zasad, które stosuje właśnie Gospodarka o Obiegu Zamkniętym:
odmawiaj (refuse) – unikaj zbędnych i nadmiernie opakowanych produktów, korzystaj z własnych pojemników i pij wodę z kranu;
redukuj (reduce) – kupuj tylko to, czego naprawdę potrzebujesz;
używaj ponownie (reuse) – przekazuj lub wymieniaj niepotrzebne rzeczy oraz wybieraj produkty z drugiej ręki;
naprawiaj (repair) – zanim coś wyrzucisz, sprawdź, czy można to naprawić;
segreguj odpady (recycle) – wspieraj recykling i przetwarzanie surowców wtórnych;
kompostuj (rot) – nie marnuj żywności, a bioodpady przeznaczaj do kompostowania.
Przez dekady funkcjonowaliśmy w liniowym modelu gospodarki opartym na schemacie: weź, wyprodukuj, zużyj, wyrzuć. Choć napędzał on rozwój i wzrost dobrobytu, dziś ujawniają się jego ograniczenia – rośnie ilość odpadów, drożeją surowce, a skutki zmian klimatu stają się coraz bardziej odczuwalne. Odpowiedzią na te wyzwania jest gospodarka o obiegu zamkniętym. Tradycyjny model traktuje zasoby Ziemi jak niewyczerpalne – produkujemy przedmioty z cennych surowców, używamy ich krótko, a następnie wyrzucamy, mimo że ich rozkład może trwać setki lat.
Przejście na model cyrkularny nie jest jedynie ekologiczną zachcianką, to rygorystyczna strategia oparta na trzech głównych filarach:
1) Eliminowanie odpadów i zanieczyszczeń już na etapie projektowania: chodzi o to,
by produkty nie stawały się odpadami np. biodegradowalne opakowania czy sprzęt elektroniczny bez trujących komponentów.
2) Utrzymywanie produktów i materiałów w obiegu: zamiast kupować nowe, powinniśmy naprawiać, odnawiać i współdzielić. Dostępne sprzęty nie powinny być nienaprawialne – ich poszczególne części czy moduły powinny dać się łatwo wymienić.
3) Regeneracja systemów przyrodniczych. Gospodarka nie może tylko „mniej szkodzić” – musi aktywnie wspierać odbudowę środowiska, np. poprzez stosowanie energii odnawialnej i organicznych nawozów.
Można by pomyśleć, że to kolejny unijny slogan. Nic bardziej mylnego. Przejście na obieg zamknięty to kwestia naszego strategicznego bezpieczeństwa i stabilności ekonomicznej z kilku kluczowych powodów:
1. Bezpieczeństwo surowcowe i geopolityka
Zasoby naturalne, od metali, ziem rzadkich potrzebnych do produkcji elektroniki po czystą wodę, kurczą się w zastraszającym tempie. Kraje, które nie posiadają własnych złóż, stają się zakładnikami globalnych kryzysów i zawirowań politycznych. Odzyskując surowce z raz wyprodukowanych dóbr (tzw. urban mining, czyli miejskie górnictwo), uniezależniamy się od kaprysów globalnego rynku.
2. Gigantyczne oszczędności finansowe
Dla biznesu GOZ to nie koszt, lecz czysty zysk. Wykorzystanie materiałów z recyklingu bywa tańsze niż wydobycie nowych. Ponadto, firmy przechodzą na modele usługowe – zamiast sprzedawać pralkę czy samochód, oferują ich wynajem. Producentowi zależy wtedy, by sprzęt był bezawaryjny i działał jak najdłużej, bo to on ponosi koszty napraw.
3. Walka z kryzysem klimatycznym
Sama wymiana samochodów na elektryczne i rozwój odnawialnych źródeł energii nie wystarczą, by zatrzymać globalne ocieplenie. Ponad 40% emisji gazów cieplarnianych pochodzi z produkcji materiałów, żywności i sposobu użytkowania ziemi. Gospodarka o obiegu zamkniętym pomaga je ograniczać, ponieważ wykorzystanie i przetwarzanie istniejących materiałów wymaga znacznie mniej energii niż pozyskiwanie nowych surowców.
W Polsce rośnie liczba inicjatyw wpisujących się w ten model – powstają platformy wymiany przedmiotów, rozwija się recykling tworzyw sztucznych, a producenci coraz częściej wykorzystują materiały pochodzące z odzysku, ograniczając zużycie zasobów naturalnych.
Pomimo, że GOZ wymaga wielu systemowych zmian prawnych i miliardowych inwestycji w przemyśle, jej sukces w dużej mierze zależy także od nas – konsumentów. Musimy porzucić potrzebę permanentnego posiadania nowych rzeczy na rzecz ich funkcjonalności. Wybieranie produktów trwałych, kupowanie ubrań z drugiej ręki czy naprawianie sprzętów - to codzienne cegiełki, które budują nowy system zarządzania zasobami naturalnymi.
Artykuł jest dofinansowany ze środków UE. Projekt Doradztwa Energetycznego finansowany jest w 100% z Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027. Realizowany jest we współpracy z 16 Partnerami (wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej), a jego głównym zadaniem jest promocja, doradztwo i podnoszenie świadomości oraz wiedzy mieszkańców, przedsiębiorców i władz lokalnych m.in. w zakresie działań na rzecz niskoemisyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym, efektywności energetycznej i wykorzystania OZE. Ogólnopolski Projekt Doradztwa Energetycznego jest operacją o znaczeniu strategicznym, która wnosi znaczący wkład w osiąganie celów programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 i podlega szczególnym środkom dotyczącym monitorowania i komunikacji.
Komentarze obsługiwane przez CComment