Przez lata symbolizowała nowoczesność, estetykę i porządek. Rynki polskich miast, osiedlowe skwery i prywatne podwórka masowo pokrywały się kostką brukową i szarymi płytami. Dziś ten trend gwałtownie się odwraca.
Słowo „betonoza” zyskało jednoznacznie negatywne zabarwienie, a samorządy i mieszkańcy coraz chętniej sięgają po narzędzia, by uwolnić ziemię z szarych więzów. Odejście od betonu to jednak coś więcej niż nowa moda – to przemyślana i konieczna strategia adaptacji do zmian klimatu, która ma bezpośredni związek z naszą codzienną efektywnością energetyczną.
Jeszcze kilkanaście lat temu wyłożenie placu miejskiego czy otoczenia domu kostką brukową uważano za wyraz gospodarności. Szare, równe nawierzchnie miały być tanie w utrzymaniu, trwałe i pozbawione uciążliwego błota czy liści. W efekcie wiele urokliwych, zielonych zakątków zmieniło się w gigantyczne, rozgrzane patelnie. Dopiero po czasie dostrzegliśmy, jak wysokie koszty społeczne i środowiskowe generuje ta architektoniczna pomyłka.
Wszechobecny beton stał się główną przyczyną powstawania miejskich wysp ciepła. Sztuczne nawierzchnie wchłaniają promieniowanie słoneczne, a potem oddają ciepło do otoczenia, nie pozwalając odetchnąć nawet nocą. Różnica temperatur między wybetonowanym rynkiem a pobliskim parkiem może wynosić nawet kilkanaście stopni. Zamurowywanie powierzchni sprawiło, że ziemia została odcięta od naturalnego obiegu wody. Zamiast wsiąkać w grunt i zasilać podziemne warstwy, deszczówka błyskawicznie spływa do kanalizacji. Podczas nawalnych ulew infrastruktura miejska nie jest w stanie przyjąć takiej masy wody, co prowadzi do podtopień ulic, zalewania piwnic i strat materialnych. Przebywanie w przegrzanej przestrzeni po prostu nam szkodzi, utrudniając regenerację.
Dziś wiemy, że całkowite uszczelnianie gruntu było błędem, dlatego w polskich miastach rozpoczyna się wielkie odbetonowywanie. W miejsce kostki coraz częściej wprowadza się rozwiązania oparte na naturalnych procesach ekologicznych. Powstają ogrody deszczowe i niecki bioretencyjne, które gromadzą wodę opadową i powoli wprowadzają ją do gruntu. W miejscach, gdzie utwardzenie jest niezbędne, stosuje się nawierzchnie ażurowe oraz materiały mineralne. Do łask wracają również krzewy i dojrzałe drzewa, które działają jak naturalne klimatyzatory – poprzez transpirację skutecznie chłodzą otoczenie i dają bezcenny cień.
Kwestie usuwania betonu i sadzenia roślinności są ściśle połączone z efektywnością energetyczną i lokalnym zarządzaniem energią. Dbanie o energię to nie tylko wymiana starego pieca czy ocieplenie ścian budynku, ale całościowe myślenie o środowisku, w którym żyjemy.
Rozgrzane od betonu budynki wymagają intensywnego chłodzenia klimatyzacją, co generuje ogromne zużycie prądu i w upalne dni obciąża sieć energetyczną. Drzewa zacieniające ściany oraz zieleń wokół obiektów obniżają temperaturę otoczenia, zmniejszając zapotrzebowanie na energię elektryczną do chłodzenia. Ponadto zatrzymanie wody w miejscu opadu ogranicza konieczność rozbudowy energochłonnej infrastruktury pompującej. Dbanie o retencję i zieleń jest więc najprostszą metodą oszczędzania energii w skali całego osiedla czy gminy.
Ta zmiana myślenia o przestrzeni stawia nowe wyzwania przed samorządami, spółdzielniami i prywatnymi inwestorami. Wielu z nas zastanawia się, od czego zacząć modernizację swojego otoczenia oraz jak połączyć termomodernizację z małą retencją. W tych obszarach nie trzeba działać po omacku.
Z pomocą przychodzi Projekt Doradztwa Energetycznego (PDE), realizowany na Mazowszu przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. W ramach tego projektu mieszkańcy, przedsiębiorcy oraz samorządy mogą skorzystać z bezpłatnego wsparcia ekspertów.
Doradcy Energetyczni działający przy WFOŚiGW w Warszawie prowadzą działania edukacyjne i szkoleniowe, podnosząc świadomość na temat gospodarki wodnej oraz adaptacji do zmian klimatu. Eksperci pomagają odnaleźć się w przepisach oraz wspierają w pozyskiwaniu dofinansowania, wskazując aktualne programy i źródła finansowania zielono-błękitnej transformacji.
Odbetonowanie naszych miast i przydomowych podwórek to wyraz dojrzałości oraz inwestycja w bezpieczną, zrównoważoną przyszłość. Zamiast walczyć z naturą za pomocą wylewanego wszędzie betonu, zaczynamy z nią ściśle współpracować. Świadome zarządzanie przestrzenią i wodą opadową to pierwszy, sprawdzony krok na drodze do stworzenia otoczenia przyjaznego mieszkańcom, oszczędnego i odpornego na wyzwania nadchodzących lat.
#MKiŚ#MFiPR#NFOŚiGW#WFOŚiGW#KomisjaEuropejska#KE#FunduszeEuropejskie
#FunduszeEU#Autopromocja#EUREGIOPoland#ProjektDoradztwaEnergetycznego#PDE
Komentarze obsługiwane przez CComment