Mawiają, iże gdzież Sarmatów dwóch, tamże trzy opinije, a kiedy ku swarze powodu posucha, waśń poczynają, któren winien, iże tematu dysputy brak, albowiem Sarmaci we jednej jeno kwestyi zgodzić się mogą – iże u trzeciego racyi posucha. Zaprawdę, zgoda jest w najjaśniejszej Rzeczypospolitej tedy jeno, coby wespół ponarzekać na tychże, co się nie zgadzają. I takoż miast wespół most budować, swary poczynać raczym, któż wpierw przeze most bieży, któren proyektu autorem, a któren zajumał deski. Azaliż nihil Polaków łączyć nie raczy?
Zaprawdę, wszak każden tegoż samego pragnie, jeno inszymi traktami. Każden na ten przykład miłosierdziem rad ku wolności. Jeden dla słowa, wtóry ode słów cudzych, inszy ode myta, powinności i odpowiedzialności wszelakiej. Każden na ten przykład krainę ową, gdzie bursztynowy świerzop, miłuje. Jeden krzykliwie, wtóry we zaciszu, inszy dla dukatów. Każden na ten przykład szlachcie zaufania szczędzi. Jeden szlachcie jednej, wtóry wtórej, inszy inszej. Takoż że tegoż.
Zawżdy racya była ci u nas różna. Biedą jednakowoż takowe dictum, iże natenczas racyi samej mieć nam już nie starcza. Natenczas udowodnić jeszcze nam trzeba, iże tamten głupcem jest, li zdrajcą, li chociażby rodowód jego podejrzan. Natenczas dopowiedzieć nam trzeba, iże ślepy ci tamten, głuchy, manipulacyi poddan, li obcym sprzedan za kartofli worek. Coraz to mniej słuchać raczym, a coraz to więcej przemawiać. I oto nastał czas, kiedy każden mędrcem, ekonomem, politykiem, asesorem, hetmanem, cyrulikiem najzacniejszym. Onegdaj wiedzieć nie raczył, gdzież stepy kozackie, natenczas hetmanów poucza, jakoż bój prowadzić. Drzewiej deficytu ode długu pospolitego nie odróżniał, natenczas dukatów milyardy rozdziela, co ich na oczy nie widział. I takoż każden we okopie swem i prawdzie swojej na cztery spusty zamknięty i jeno mózgowie swe na takowe dictum otwiera, co go jeno we słuszności utwierdza.
A świat na zgodę sarmacką poczekać nie raczy. Car ruski prawice zaciera, ład we posadach się chwieje, a każden troski i słabości ma swoje. Zakładać nam nie trzeba, iże zawżdy ze pomocą nam kto przyjdzie, kiedy sami o izbę własną zadbać nie raczymy.
Jest ci jednakowoż u nas jedna narodowa cecha, która most budować raczy trwalszy, niźli ze spiżu. Nie rosół to dnia siódmego, ni schabowy. Ni na pogodę psioczenie, strawy dla koni ceny, ni gladyatorów reprezentacyję. Pospolite to ruszenie i wzmożenie szlachetne, coby pomoc nieść, kiedy bliźniemu krzywda się dzieje. Jeśli kto wiary po temu nie daje, niechaj pamięcią się cofnie do nieszczęść wszelakich, powodzi, bojów, zaraz, chorób, katastrof, zamachów i inszych mecyj straszliwych, co krainę ową, gdzie bursztynowy świerzop, przeze roków wiele nawiedzać raczyły. Obaczyć raczcie, jakąż postawą wykazać się raczylim dnia siódmego miesiąca jedenastego roku pańskiego bieżącego.
Zaprawdę, zacny to fundament, coby nowe napocząć. Jeno coby nowe napocząć, zawżdy starego kres przyjść musi.
Reset, mości panowie i waćpanny. Zegar dziejów tyka.






Komentarze obsługiwane przez CComment