Zmarła Maria Mandel - Marysia, którą z Holocaustu ocaliła rodzina Gortatów z Czerwińska nad Wisłą

Zmarła Maria Mandel z domu Glickman. Podczas II wojny światowej jako mała żydowska dziewczynka została ocalona przez Henryka Gortata z Czerwińska nad Wisłą. Dwa lata po wojnie wyemigrowała do Francji, do brata swojej matki.

Jak przekazuje Urząd Miasta i Gminy w Czerwińsku nad Wisłą – 24 lutego zmarła Maria Mandel z domu Glickman, którą podczas II wojny światowej zaopiekowała się rodzina Gortatów z Czerwińska nad Wisłą, ratując jej życie.

Jesienią 1942 roku podczas likwidacji getta w Czerwińsku, Niemcy wywozili Żydów do Nowego Dworu, a stamtąd do obozów zagłady. Uciekli nieliczni, wśród nich rodzina Glickmanów z dwójką małych dzieci: synem Chaimem i córką Miriam. Udało im się wrócić do Czerwińska, gdzie ukryli się w jednym z grobowców na cmentarzu. Po jedzenie przychodzili do rodziny Gortatów.

Glickmanowie zostali rozstrzelani przez żandarmów, ale dzieci ocalały. Dziewczynką zaopiekował się Henryk Gortat. Chłopiec trafił do innej rodziny, nie są znane jego dalsze losy.

Henryk Gortat i jego rodzina zdawali sobie sprawę z grozy sytuacji i przez kilka lat bali się, że Niemcy się dowiedzą. Dziecko traktowali jak własną córkę, dali jej na imię Marysia. Nie było wiadomo do końca, kiedy się urodziła, był to najprawdopodobniej 1937 lub 1938 rok.

Ludziom mówiono, że Marysia jest nieślubnym dzieckiem Henryka. Mieszkańcy Czerwińska jednak wiedzieli, kim jest Marysia, ale nikt Niemcom nie doniósł.

Po wojnie Marysia zaczęła uczęszczać do Szkoły Podstawowej w Czerwińsku. W 1947 r. dziewczynkę zabrano do Domu Dziecka w Otwocku, a stamtąd pojechała do swego wuja - brata rozstrzelanej matki, do Francji. Tam wyszła za mąż, przyjmując nazwisko po mężu - Mendel.

Henryk Gortat otrzymał w 1979 roku tytuł i medal nadawany przez Instytut Yad Vashem: „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Medal przekazał jako wotum do czerwińskiej bazyliki, uznając, że należy się on społeczności czerwińskiej, która wiedziała, kim tak naprawdę jest Marysia, ale jej nie wydała.

Dodajmy, że harcerze z SP w Czerwińsku nad Wisłą wraz z opiekunami zrealizowali poświęcony tej historii film: „Ocalenie. Okupacyjna opowieść z Czerwińska", który w 2024 roku zdobył pierwsze miejsce I miejsce i Bursztynową Kamerę podczas V Harcerskiego Festiwalu Filmów o Tematyce Historycznej.

Link do filmu:

https://www.youtube.com/watch?v=E0ymdxHhd9U