Historia niepowstania zalewu na Łydyni

Jaki powód rzeki miały, /Że się nagle posprzeczały 
I tak długo trwały w gniewie, /Tego nikt naprawdę nie wie...

Tu następuje dość długi zestaw wyzwisk, zarzutów i przywar jakimi obdzielały się nawzajem nasze rzeki. Aż odezwała się sama królowa:

Waszych słów naprawdę szkoda, /Przecież to jest wszystko woda. 
Jednakowy los nas czeka,/W morze wpadnie każda rzeka
Gdy tak rzekła mądra Wisła/Cała zwada zaraz prysła.

Tak rymował Jan Brzechwa, opisując spór polskich rzek, z których każda chciała się przedstawić jako jest mądrzejsza, piękniejsza i zasobniejsza.
Mamy i w Ciechanowie piękną rzekę, niekłótliwą, którą w każdej sekundzie przepływają litry (hektolitry?) słodkiej wody – zauważa inżynier Bolesław Jasiński. I nic z tym nie robimy (artykuł w dzisiejszym „TC”). 

Przepływa i przepada bezpowrotnie w słonym Bałtyku. Dodajmy - nie od razu, bo po drodze łydyńskie fale zasilą jeszcze Wkrę, Narew, tudzież Wisłę. Ale podobny los spotyka większość rzek z terenu Polski (tylko nieliczne należą do zlewni Morza Czarnego).

Jeśli chodzi o Łydynię, to w ostatnich dekadach było parę pomysłów żeby zatrzymać ją na dłużej na ziemi ciechanowskiej. Najbardziej zaawansowany projekt dotyczył budowy zbiornika retencyjnego w gminie Regimin na przełomie wieków (XX/XXI). Rzeka Łydynia wijąc się w tej gminie w malowniczej dolinie, idealnie nadaje się na spiętrzenie. Ale też,co pewien czas, występuje z koryta, czyniąc szkody rolnikom (pisaliśmy niejednokrotnie w TC o zalewaniu pól podczas wiosennych roztopów i intensywnych opadów). 

Odszukałem inicjatorów i gorących zwolenników budowy „Zalewu Regimin” sprzed lat, panów Jana Jackowskiego i Ludwika Lipowskiego. A dzięki uprzejmości wójt gminy Regimin pani Marioli Kołakowskiej dotarłem do szkicu zalewu w Regiminie oraz kopii decyzji ministra rolnictwa z 2003 r. o wyłączeniu z produkcji rolniczej gruntów klasy III pod ten zbiornik. Planowana powierzchnia zbiornika wynosiła 107 ha, ostatecznie zdecydowano się na 80 ha.

Ludwik Lipowski (obecnie mieszkający w Kanadzie), porównując projektowany regimiński zalew do podobnych akwenów w Mławie i Nowym Mieście pisał: „Zbiorniki Ruda na Mławce i Nowe Miasto na Sonie mają po 30-kilka ha, a więc są ok. 3-krotnie mniejsze niż planowany zalew Regimin. Rzeki te nie były uregulowane. Łydynia natomiast została uregulowana w międzywojniu. Mamy już półwiekowe doświadczenie funkcjonowania zbiornika Ruda, które należy wykorzystać w projekcie budowy zalewu Regimin”. 

Niestety, nie wykorzystano ani ówczesnej inicjatywy i energii, ani faktu zaawansowania prac projektowych, ani doświadczenia innych. Na przeszkodzie stanął protest kilku rolników z Lekowca, hodowców bydła. A szkoda, bo sprawa była zaawansowana, były też szanse na środki z budżetu państwa.

Wójt Kołakowska ma jednak nadzieję, że kiedyś uda się wyjąc z archiwum projekt zalewu, odkurzyć go i zacząć jeszcze raz...

Wkrótce po tym jak upadł projekt w Regiminie, ówczesny prezydent Ciechanowa Marcin Stryczyński wystąpił z pomysłem budowy mniejszego zbiornika wodnego dla Ciechanowa, w okolicach Kargoszyna. Idea była bardzo atrakcyjna dla miasta, zaowocowała ożywioną dyskusją w prasie i internecie (jest wciąż dostępna na forum/mazowieckie/ciechanow/gazeta). Pewnym mankamentem projektu było to, że zbiornik miał powstać na gruntach nie należących do miasta, a na wykupionych od rolników sąsiedniej gminy. Ale nie to było bezpośrednią przyczyną upadku pomysłu, ale fakt, że temat został nieszczęśliwie nagłośniony w czasie wyborów do samorządów i stał się „narzędziem kampanii”, źródłem podejrzeń i plotek.

Rywal M. Stryczyńskiego Waldemar Wardziński zasugerował, że urzędujący prezydent ma w tym osobisty interes (miał wykupić wcześniej atrakcyjne działki wokół projektowanego akwenu). Stryczyński przegrał wybory, a nowy prezydent Wardziński schował plany budowy zalewu w głębokiej szafie. Nie powrócono do tematu przez 3 kolejne kadencje, które sprawował w ratuszu. Kolejny prezydent (obecnie urzędujący) oraz obecna rada miasta zajmują się, póki co, innymi ważnymi sprawami mieszkańców. Ale to nie znaczy, że zalew na Łydyni spłynął nieodwołalnie do morza...