W miniony piątek uroczyście świętowano w Mławie 120-lecie I Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Wyspiańskiego, kontynuującego tradycje siedmioklasowej Szkoły Handlowej w Mławie, która zainaugurowała swoją działalność we wrześniu 1906 r. Była to wówczas druga obok Gimnazjum Polskiego w Płocku, późniejszej Jagiellonce, szkoła średnia na północnym Mazowszu z polskim językiem nauczania.
Po trzech latach starań i zabiegów, które sięgnęły władz ministerialnych Imperium Rosyjskiego i wpływowych kręgów w Carskim Siole, udało się zrealizować pomysł, który narodził się już w 1903 r., choć dla wielu wydawał się on wtedy czymś odległym, czy wręcz nierealnym (początkowo myślano o męskiej szkole handlowej z rosyjskim językiem nauczania). I tak naprawdę to tylko dzięki wielkiemu zbiorowemu wysiłkowi mieszkańców Mławy, a także osób wpływowych z terenu powiatu mławskiego, przasnyskiego, ciechanowskiego, a nawet niektórych mieszkańców powiatu sierpeckiego, dzieło to doprowadzono do szczęśliwego zakończenia.
Akt założycielski
A wszystko zaczęło się 6 września1903 r., kiedy w mławskim ratuszu odbyło się zebranie mieszkańców miasta i okolicznych miejscowości, na którym uchwalono projekt utworzenia siedmioklasowej męskiej szkoły handlowej. W następnym miesiącu, dokładnie 18 października 1903 r., został sporządzony notarialny akt założycielski szkoły, pod którym podpisało się ponad 100 osób. W akcie tym zobowiązano się do podjęcia starań u ministra finansów w sprawie założenia szkoły, a jednocześnie zagwarantowano, że gdyby środki zdobyte na urządzenie i bieżące utrzymanie tej placówki, a także pobierane od uczniów czesne, nie starczyły na normalne funkcjonowanie szkoły, wówczas przez pierwsze 10 lat jej istnienia założyciele szkoły będą wspomagać ją procentowym udziałem z dochodów własnych. Wśród założycieli odnajdujemy wiele znanych i wpływowych osób. Byli wśród nich: naczelnik powiatu mławskiego Fiodor Gorodecki (Rosjanin), Zygmunt Krusiewicz – burmistrz, dr Alojzy Korzybski – lekarz powiatowy, inż. Stefan Usakiewicz – architekt powiatowy, ks. Stanisław Ordon – dziekan i proboszcz mławski, Józef Ossowski i Konrad Olszewski – mławscy notariusze (rejenci), Julian Rzymowski – adwokat, Henryk Kafarski – nauczyciel, Zuzanna Morawska – znana literatka i patriotka z Zulinka (Żulinka) pod Mławą, Dominik Staszewski – sędzia pokoju z Jednorożca, później związany z Płockiem, urodzony w Mławie, autor pierwszej monografii historycznej miasta wydanej w Warszawie w 1907 r., ks. Remigiusz Jankowski – proboszcz w Wieczfni Kościelnej, później przez lata związany z Ciechanowem, liczni przedstawiciele okolicznych ziemian i szlachty – Bronisław Klicki z Windyk, Tadeusz Mostowski z Mostowa, Zygmunt Makomaski ze Strzałkowa, Tadeusz Rudowski z Rumoki, Władysław Makomaski z Wyszyn, Aleksander Nostitz-Jackowski z Bogurzyna, Karol Reinhard z Szydłówka, Stefan Piechowski z Marianowa, Konstanty Duczymiński z Duczymina, Rudolf Berg z Chamska, Michał Bojanowski z Klic i inni, a także przedstawiciele zamożnych mieszczan mławskich oraz miejscowych rodzin żydowskich. Być może na co dzień w wielu sprawach ludzie ci nie utrzymywali ze sobą kontaktów, a może nawet byli wrogo do siebie nastawieni ze względów politycznych czy finansowych. Jednak w tej jednej, konkretnej sprawie, potrafili się porozumieć i wspólnie działać.
Niełatwe początki
Kiedy więc w marcu 1904 r. minister skarbu zatwierdził ustawę o powstaniu szkoły w Mławie, w czerwcu zostało zwołane kolejne zebranie założycieli i wybrano Radę Opiekuńczą szkoły. Na jej czele stanął Bronisław Klicki, a jej członkami zostali: Michał Bojanowski, Józef Ossowski, Alojzy Korzybski, Julian Rzymowski i Konrad Olszewski. Miesiąc później warszawski „Goniec Wieczorny” donosił: „Założenie szkoły handlowej w Mławie stanowić będzie niejako erę dla miasta i całej okolicy w rozwinięciu szkolnictwa”. Po roku jednak niektórych członków Rady Opiekuńczej trzeba było zmienić, bo władze rosyjskie nie godziły się na ich obecność w radzie jako „nieprawomyślnych”. Chciano też odebrać wcześniej przyznane dla szkoły budynki po dawnym monopolu spirytusowym (przy obecnej ul. Wyspiańskiego). Udało się jednak tę decyzję cofnąć i ostatecznie w październiku 1905 r. budynki zostały przejęte od władz miasta przez Radę Opiekuńczą. W marcu 1906 r. uzyskano zgodę władz rosyjskich na nauczanie większości przedmiotów w języku polskim, a w czerwcu został wybrany pierwszy dyrektor – Gustaw Edmund Fankanowski, dzięki któremu we wrześniu 1906 r. Szkoła Handlowa w Mławie mogła otworzyć swoje podwoje.
Bronisław Klicki i Gustaw Edmund Fankanowski
Tegoroczny jubileusz 120-lecia szkoły, połączony z XII Zjazdem Absolwentów Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Wyspiańskiego w Mławie, to przede wszystkim wspomnienie tych wszystkich, którzy byli założycielami szkoły. Wyjątkowe miejsce wśród nich przypadło niewątpliwie Bronisławowi Klickiemu (1841-1922) i Gustawowi Edmundowi Fankanowskiemu (1862-1918). Pierwszy z nich, urodzony w Augustowie, jako syn Jakuba i Emilii z Mostowskich, był zamożnym ziemianinem herbu Prus. Jako właściciel Windyk udzielał się w okolicy na niwie społecznej i oświatowej, a także aktywnie działał w Stowarzyszeniu Ziemian oraz Towarzystwie Rolniczym. Posiadał też rozległe kontakty z politykami i urzędnikami rosyjskimi. Mława zawdzięczała mu nie tylko założenie szkoły handlowej, ale również rozwój Mławskiego Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia”, którego był prezesem. W lipcu 1911 r. dzięki jego staraniom odbyła się w mieście słynna wystawa rolnicza. Ostatnie lata życia Bronisław Klicki spędził w Mławie i tu zmarł 13 lutego 1922 r., a pochowany został na warszawskich Powązkach. Z kolei Gustaw Edmund Fankanowski urodził się w Płocku, w domu przy ulicy Płońskiej 9, w znanej rodzinie miejscowych ewangelików, Karola i Emilii Kismanów. Jego młodszy brat, Ludwik Fankanowski, był cenionym lekarzem-społecznikiem w Łodzi, zmarł zarażony przez jednego z chorych. Gustaw Edmund po ukończeniu płockiej Małachowianki, studiował na Uniwersytecie Warszawskim. Następnie pracował jako nauczyciel w szkołach prywatnych w Radomiu, Kielcach oraz w Carskim Siole, gdzie spędził kilka lat. Od 1905 r. był dyrektorem Szkoły Handlowej w Kielcach i stamtąd w 1906 r. przeniósł się do Mławy. To on podjął się trudu organizacji życia szkolnego, rekrutacji pierwszych uczniów, wyposażenia sal lekcyjnych i pracowni szkolnych, a także szkolnej biblioteki. Uczył ekonomii politycznej i języka polskiego. Po wybuchu I wojny światowej opuścił Mławę i w 1915 r. objął kierownictwo Gimnazjum Realnego w Kielcach, tej samej szkoły, którą opuścił w 1906 r. Zmarł w 1918 r. i został pochowany na cmentarzu ewangelickim w Kielcach.
Komentarze obsługiwane przez CComment