Ojciec i syn – Alojzy i Tadeusz Korzybscy

W miniony czwartek w Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Wyspiańskiego w Mławie zainicjowano uroczyste obchody 120-lecia szkoły i zarazem uczczono 120. rocznicę urodzin profesora Tadeusza Korzybskiego, wychowanka tejże szkoły, wybitnego polskiego biochemika i ojca „polskiej penicyliny”.

O jubileuszu szkoły będzie jeszcze okazja wspomnieć w maju, kiedy odbędą się uroczystości rocznicowe. Natomiast dziś chciałem pochylić się nad postacią profesora Tadeusza Korzybskiego oraz jego ojca, doktora Alojzego Korzybskiego, który w 1906 r. był jednym z założycieli mławskiej szkoły. Zacznę od ojca, ponieważ w przeciwieństwie do syna, jest on ciągle postacią mało znaną, poza może środowiskiem mławskim, gdzie pamięć o nim jest ciągle żywa.

Alojzy Korzybski urodził się 6 czerwca 1869 r. w rodzinnym majątku w Korzybiu koło Płońska. W większości jego biogramów, a także krótkich życiorysów, jakie ukazały się jeszcze przed wojną, podaje się, że w 1890 r. ukończył on gimnazjum w Płocku (dzisiejszą Małachowiankę) i rozpoczął w studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Tymczasem z jego teczki zachowanej w Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego wynika, że na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego studia rozpoczął dopiero w roku akademickim 1892/1893, natomiast wcześniej zdał maturę w gimnazjum w Warszawie (25 maja 1892 r.). Być może więc jego nauka w gimnazjum w Płocku trwała do 1890 r., a później kontynuował ją w gimnazjum w Warszawie i tam w 1892 r. przystąpił do egzaminu dojrzałości i potem podjął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Jego bliski kolega, doktor Franciszek Mieczyński, w krótkim nekrologu opublikowanym w 1930 r. na łamach „Nowin Społeczno-Lekarskich”, wspomniał, że Alojzy Korzybski za swoją działalność polityczną został w 1892 r. z uniwersytetu wydalony i posiadając „wilczy bilet” nie mógł podjąć studiów na żadnym uniwersytecie na terenie Rosji. Stąd dzięki pomocy finansowej swego brata Fabiana, w roku akademickim 1893/1894 rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Na tym wydziale 13 października 1897 r. otrzymał absolutorium, a 20 lipca 1898 r. doktorat „wszech nauk lekarskich”. Mając krakowski doktorat potrzebował jego rosyjskiej nostryfikacji, aby móc wykonywać praktykę lekarską w rodzinnych stronach. Dzięki pomocy znajomych udało mu się w 1899 r. zdać egzamin państwowy w dalekim Kazaniu, leżącym w Tatarstanie, i tym samym uzyskał rosyjski dokument uprawniający go do wykonywania zawodu.

Alojzy Korzybski (1869-1930) oraz Tadeusz Korzybski (1906-2002)

Od 1899 r. Alojzy Korzybski związany był z Mławą, gdzie pracował jako lekarz (później dyrektor) w Szpitalu św. Wojciecha, a także jako lekarz szkolny na pensji Antoniny Mrozowskiej. Był jednym z założycieli mławskiej Szkoły Handlowej, późniejszego Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Wyspiańskiego, i zarazem nauczycielem higieny w tej szkole oraz lekarzem szkolnym. Pracował również jako lekarz kolejowy, więzienny, a także w ambulatorium Pomocy Wiejskiej, natomiast w latach 1914-1915 był krótko lekarzem powiatowym i kolejowym w Ciechanowie. W czasie I wojny światowej prowadził oddział lotny sanitarny pod Łochowem, po czym w 1915 r. na stałe powrócił do Mławy. Od 1919 do 1929 r. był lekarzem miejskim. Udzielał się też jako samorządowiec (był członkiem rady miasta). Mieszkał w domu przy ulicy Niborskiej 5, gdzie przyszło na świat troje jego dzieci: Stanisław Kazimierz (urodzony w 1904 r.), Tadeusz Wacław (urodzony w 1906 r.) oraz córka Jadwiga Zofia (urodzona w 1910 r.). Ostatnie lata życia doktora Korzybskiego – jak wspomina Franciszek Mieczyński – przyniosły mu pasmo cierpień, związanych z trwającą 10 lat chorobą żony, Zofii z Radzymińskich, która pod koniec życia była całkowicie sparaliżowana (zmarła w 1924 r.), a także ze śmiercią jego dorastającej córki Zofii, która zmarła na gruźlicę w wieku 14 lat. Niepowetowany ból po stracie bliskich, samotność, związana z wyjazdem synów na studia, ciągła praca i aktywność społeczna na wielu polach zrobiły swoje. Doktor Alojzy Korzybski zmarł 2 lutego 1930 r. i razem z bliskimi spoczął w grobie rodzinnym na cmentarzu przy kościele św. Wawrzyńca.

Młodszy syn Alojzego i Zofii Korzybskich, Tadeusz Wacław, urodzony 4 czerwca 1906 r., należał do pierwszych roczników, które podjęły naukę w mławskim Gimnazjum im. Stanisława Wyspiańskiego. Jako uczeń tej szkoły aktywnie działał w ruchu harcerskim, a w latach 1922-1923 stał na czele I. Drużyny Harcerskiej im. księcia Józefa Poniatowskiego Po otrzymaniu świadectwa dojrzałości w 1924 r. opuścił rodzinną Mławę i przeniósł się do Krakowa, gdzie – podobnie jak ojciec – rozpoczął studia w Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Już w czasie studiów podjął pierwsze badania, prowadzone pod kierunkiem Ernesta Mydella. Po zakończeniu studiów pracował w Klinice Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie przygotował swoją pracę doktorską, obronioną w 1937 r. Następnie przeniósł się do Lwowa na Uniwersytet Jana Kazimierza, gdzie pracował kolejno na stanowisku asystenta, docenta, a potem profesora. W czasie okupacji habilitował się na podziemnym Uniwersytecie Jana Kazimierza i objął Katedrę Chemii Organicznej Instytutu Medycyny.

Po opuszczeniu Lwowa Tadeusz Korzybski przeniósł się w 1945 r. do Krakowa i tu dokonał swego życiowego dzieła. W Państwowym Zakładzie Higieny wyodrębnił polski preparat penicyliny. Niedługo potem opuścił Kraków i wraz z rodziną przeprowadził się do Warszawy. Od 1954 r. pracował jako profesor nadzwyczajny w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN, a w 1966  r. otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Pozostawił po sobie ponad 130 prac naukowych. W czasie jednej z wizyt w rodzinnej Mławie wyznał: „Ze wzruszeniem zabieram głos tu w Mławie, gdzie z początkiem bieżącego wieku urodziłem się i gdzie spędziłem pierwszych kilkanaście lat życia i w roku 1924 zdałem maturę. Tu więc zostałem uformowany”. W 1997 r., za zgodą innych członków rodziny, ustanowił Fundację imienia Korzybskich, której celem jest wspierania nauki i kultury w jego rodzinnym mieście oraz fundowanie stypendiów dla mławskiej młodzieży. Profesor Tadeusz Korzybski zmarł 1 marca 2002 r. w Warszawie, i zgodnie ze swoją wolą, spoczął w grobie rodzinnym na cmentarzu św. Wawrzyńca w Mławie.